ارسال به دوستان نسخه چاپی ذخیره
کد خبر : 7116
تاریخ انتشار : 20 اسفند 1390 10:45
تعداد بازدید : 3671

مروري بر اثرات چت و پيام كوتاه

ورود تكنولوژي هاي جديد اطلاعاتي و ارتباطي (ICT) مانند اينترنت و موبايل به زندگي جوانان در سال هاي اخير، تأثيراتي بر نگرش، هويت و سبك زندگي آنها داشته است. بدون شك اينترنت و موبايل، ارتباطات ميان فردي را نسبت به گذشته بسيار تسهيل كرده است و به جوانان اين امكان را مي دهد تا روابطي متفاوت و جديد را تجربه كنند

ورود تكنولوژي‌هاي جديد اطلاعاتي و ارتباطي (ICT) مانند اينترنت و موبايل به زندگي جوانان در سال‌هاي اخير، تأثيراتي بر نگرش، هويت و سبك زندگي آنها داشته است. بدون شك اينترنت و موبايل، ارتباطات ميان فردي را نسبت به گذشته بسيار تسهيل كرده است و به جوانان اين امكان را مي‌دهد تا روابطي متفاوت و جديد را تجربه كنند. در اين ميان چت و پيام كوتاه، دو قابليت فضاي مجازي و موبايل هستند كه در بين جوانان از محبوبيت زيادي برخوردارند. تا چند سال گذشته چت كردن در بين جوانان بسيار شايع بود؛ اما به‌ نظر مي‌رسد در حال حاضر از شيوع آن كاسته شده و جاي خود را به ارتباطات با موبايل، خصوصاً پيام كوتاه داده باشد. چت و پيام كوتاه، هر دو قابليت‌هايي هستند كه امكان ارتباط سريع و آسان را فراهم مي‌كنند و مي‌توان بين آنها شباهت‌هايي نيز يافت. در نوشتار حاضر سعي داريم به اين سؤال پاسخ دهيم كه چت و پيام كوتاه چه پيامدهاي هويتي مي‌تواند داشته باشد و روابط حاصل شده از اين مجرا چه نقشي در تعامل با افراد غير هم‌جنس در بين جوانان ايفا مي‌كند؟
براي پاسخ به اين سؤالات در ابتدا تغييرات بوجود آمده در زندگي جوانان بواسطه ورود تكنولوژي‌هاي جديد و تغيير شكل اوقات فراغت را بررسي مي‌كنيم. سپس به جايگاه و نقش همسالان در زندگي جوانان مي‌پردازيم. در ادامه به ويژگي‌هاي چت و پيام كوتاه اشاره مي‌كنيم و اينكه اين دو چه تأثيرات هويتي مي‌توانند داشته باشند. در پايان جمع‌بندي مطالب ارائه خواهد شد

پيام كوتاه
 همان‌طور كه گفته شد به‌ نظر مي‌رسد هم‌اكنون از جذابيت‌هاي چت براي نسل جوان كاسته شده و پيام كوتاه جايگزين آن شده است. چت به امكاناتي مانند كامپيوتر ، اتصال به اينترنت و ارتباط همزمان دو كنشگر نياز دارد، در حاليكه ارسال پيام كوتاه تنها به گوشي موبايل نياز دارد كه اكثر جوانان آن را دارند. موبايل به علت همراهي هميشگي و دسترس‌پذيري اين امكان را براي افراد فراهم مي‌كند كه در هر زمان و هر مكاني ، امكان برقراري ارتباط با ديگري را داشته باشند. به عبارت ديگر مي‌توان گفت بوسيله پيام كوتاه، فرد همواره آنلاين و قادر به پاسخگويي است (حتي اگر در يك جلسه كاري يا كلاس درس باشد)، در حالي‌كه بواسطه چت هيچ‌گاه اين امكان وجود ندارد كه فرد همواره آنلاين باشد. بنابراين با رواج استفاده از موبايل در بين جوانان و محبوبيت سرويس پيام كوتاه ، و در عين حال كاسته شدن از هيجان چت كردن به مرور زمان، به‌ نظر مي‌رسد در حال حاضر پيام كوتاه و استفاده از موبايل، تأثيرات بيشتري نسبت به چت بر جوانان داشته باشد.
لورنت (a 2002) مي‌گويد موبايل ، درون خانه كه فضايي عمومي است، يك خلوت و تنهايي بوجود آورده است. در نتيجه موبايل نوع جديدي از خلوت را بوجود آورده است كه كمتر كسي به آن راه دارد. ايجاد اين فضاي شخصي و خصوصي در جمع، نقش مهمي در هويت فردي جوان ايفا مي‌كند. براي مثال به آنها اجازه مي‌دهد تا بدون آگاهي ديگران پيامي را رد و بدل كنند يا قرار ملاقاتي را تنظيم كنند. اگر يك جوان موبايلش را در خانه جا بگذارد ، احساس گيجي مي‌كند يا تصور مي‌كند بخش بزرگي از وجودش را جا گذاشته است. موبايل به او تشخص مي‌دهد و اساساً بخشي از هويت او را تعريف مي‌كند. حتي موقع شام وقتي همه اعضاي خانواده در كنار يكديگر شام مي‌خورند ، ممكن است لحظاتي از شام خوردن دست بكشد تا جواب يك پيام كوتاه را بنويسد يا به تلفن پاسخ دهد، احتمالاً با اعتراض پدر و مادرش مواجه مي‌شود كه از او مي‌خواهند براي چند لحظه هم كه شده موبايل را كنار بگذارد و با خيال راحت شام بخورد.
فرآيند از جاكندگي كه گيدنز به آن اشاره مي‌كند را در استفاده از موبايل نيز مي‌توان ديد. دسترس‌پذيري دائمي اين امكان را فراهم مي‌كند كه دو كنشگر بتوانند فارغ از زمان و مكان با هم ارتباط برقرار كنند. تلفن ثابت در هر خانه متعلق به همه اعضاي خانواده است و بيشتر اوقات اعضاي خانواده از تماس‌هاي يكديگر آگاه مي‌شوند، اما موبايل يك ابزار شخصي است كه به فرد تعلق دارد و هميشه همراه اوست، در نتيجه وابستگي فرد به زمان و مكان را از بين مي‌برد و امكان ارتباطات آزادانه‌تر و بدون كنترل ديگران (و از جمله والدين) را براي فرد ايجاد مي‌كند.
در استفاده از موبايل ممكن است هويت مجازي ايجاد شود، اما بسيار كمرنگ‌تر و ضعيف‌تر از هويت مجازي ايجاد شده بوسيله فضاي مجازي است. در فضاي مجازي مهم‌ترين اصلي كه به ايجاد هويت مجازي كمك مي‌كند، گمنامي و پنهان بودن هويت واقعي فرد است، در حالي‌كه كالر آي-دي[4] هويت فرد را فاش مي‌كند. حتي اگر كسي پيام كوتاهي از شماره‌اي ناشناس دريافت كند، با تماس سريع با شماره او مي‌تواند از كيستي او آگاه شود، در حالي‌كه امكان چنين شناختي در فضاي مجازي و چت‌روم‌ها وجود ندارد.
در عين حال پيام كوتاه مانند چت، از آنجايي‌كه امكان ارتباط نوشتاري و غير رودررو را فراهم مي‌كند، به جوانان كمك مي‌‌‌كند تا راحت‌تر به ابراز احساسات و منويات خويش بپردازند.

نتيجه‌گيري
 

در گذشته هويت افراد و روابطشان با ديگران وابسته به فضاي مادي‌اي بود كه در آن زندگي مي‌كردند و مكان عنصري تعيين‌كننده بود. اما در حال حاضر بواسطه ظهور تكنولوژي‌هاي نوين اطلاعاتي و ارتباطي، محدوديت‌هاي زمان و مكان از بين رفته و فرد ديگر به مكان محلي و بومي خود وابسته نيست، بلكه مي‌تواند مرزهاي جغرافيايي را طي كند و با جهان بزرگ‌تري در ارتباط باشد.
تكنولوژي‌هاي جديد بر زندگي جوانان نيز بي‌تأثير نبوده‌اند. تنو‌ع‌طلبي و نوجويي از ويژگي‌هاي نسل جوان است كه جوانان را به مصرف كننده عمده اين تكنولوژي ها و محصولات تبديل مي‌كند. در سال‌هاي اخير شاهد تغيير شكل گذران اوقات فراغت جوانان، خانگي شدن آن و بوجود آمدن نوع جديدي از خلوت در بين جوانان هستيم. در اين بين چت و پيام كوتاه ميان جوانان از محبوبيت زيادي برخوردارند. اين دو قابليت مي‌تواند تأثيرات هويتي مانند ايجاد هويت مجازي، هويت كاذب و هويت آني بر روي جوانان داشته باشد. در عين حال مي‌تواند موجب تسهيل ارتباط با همسالان خصوصاً جنس مخالف شود. اين ارتباط مي‌تواند نقش مهمي در هويت، نگرش‌ها و ارزش‌هاي جوانان داشته باشد.
بواسطه اينكه هويت افراد در چت‌روم‌ها پنهان است، روابط ايجاد شده، مي‌تواند موجب ايجاد سوء‌تفاهم و در نتيجه ضربه عاطفي شود. ممكن است اين روابط به دنياي واقعي نيز كشيده شود و اثرات سوئي را در بر داشته باشد. پيام كوتاه نيز به علت سهولت استفاده و دسترسي مي‌تواند برقراري ارتباط بين جوانان را آسان‌تر از پيش كند.
در هر حال نمي‌توان منكر جذابيت‌هاي ارتباط بواسطه چت و پيام كوتاه شد. اما اين نكته را نيز نبايد از ياد برد كه فضاي مجازي، فضايي است كه در عين داشتن تهديدها و محدوديت‌ها، مي‌تواند فرصت‌ها و قابليت‌هاي زيادي را نيز همراه داشته باشد. سياست‌گذاران بايد در درجه اول نيازهاي جوانان را به خوبي شناسايي كنند و در درجه دوم اين فضا را بدرستي مديريت كنند و به سمت توليد محتواي مناسب و سالم در قالب‌هاي جذاب و متناسب با ذائقه جوانان بروند. تا زماني كه به لحاظ فرهنگي، اقدامي عملي صورت نگرفته و برنامه‌ريزي مدوني براي اوقات فراغت جوانان وجود ندارد، نبايد انتظار داشت كه جوانان از تهديدهاي مربوط به استفاده از تكنولوژي‌هاي جديد مصون بمانند. در نتيجه در اين بين سه امر ضروري مي‌نمايد: شناخت نيازهاي جوانان، آگاه‌سازي آنان و تدبير و برنامه‌ريزي صحيح براي اوقات فراغت آنها.

پي نوشت ها :
 

[1]. Mediatisation
[2]. Domestification
[3]. Chat rooms
 

منابع: - تامپسون، ج ب، (1380)، رسانه‌ها و مدرنيته، نظريه‌ي اجتماعي رسانه‌ها، ترجمه مسعود اوحدي، تهران: سروش
- دهقان، ع و نيكبخش، ب؛ (1385)، مطالعه شيوه رفتار افراد در محيط مجازي: شكل‌گيري روابط صميمانه در اتاق‌هاي گپ زني اينترنت، فصلنامه مطالعات فرهنگي و ارتباطات، شماره 6
- ذكايي، س، (1383) \ "جوانان و فراغت مجازي\ "، فصلنامه مطالعات جوانان، شماره 6
- كاستلز، م و اينس، م (1384)، گفتگوهايي با امانوئل كاستلز. ترجمه حسن چاووشيان. تهران: نشر ني
- گرگي، ع، (1385)، اينترنت و هويت، فصلنامه مطالعات ملي 25، سال هفتم، شماره1
- گيدنز، آ، (1384الف)، چشم اندازهاي جهاني، ترجمه محمدرضا جلايي پور، تهران: طرح نو
- عاملي، س، (1385) ، فردگرائي جديد و تلفن همراه تكنولو‍ژي فردگرائي و هويت، مجله اينترنتي رسانه جهاني (Journal Of Global Media) http://dcsfs.ut.ac.ir/gmj01/3.asp
- عاملي، س، (1387) ، روابط عمومي الكترونيك، تهران: شركت روابط عمومي و تبليغات هفت تبليغ
- Lorente ,s,(2002a) , introduction in young people and the mobile phone, Instituto de la Juventud, Redacci?n
- Truch, Anna / Hulme, Michael (2004), Exploring the implications for social identity of the new sociology of the mobile phone. Zurich, http://socio.ch/mobile/index_mobile.htm
منبع:خبرگزاری فارس


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :
يکشنبه 24 شهريور 1398